Monthly Archives: June 2017

Hoe Niger wordt onderontwikkeld door het IMF en het rijke Westen

Een duidelijk voorbeeld van hoe arme landen onderontwikkeld worden gemaakt en gehouden door het rijke Westen en instellingen als het IMF is Niger. Onderstaande tekst is een samenvatting van een hoofdstuk uit Destrucción Masiva van Jean Ziegler*. Zeer aan te raden voor politici die maar niet willen begrijpen waarom er zoveel mensen het Afrikaanse continent proberen te ontvluchten.

Niger, dat deels in de Sahara ligt en deels ten zuiden daarvan, hoort tot de armste landen, tot de landen waar sprake is van wat door VN beschouwd wordt als “protracted crises”: waar honger een structureel én een conjunctureel probleem is. Het aantal inwoners was in 2016 ruim 18,5 miljoen. Slechts 4% van de grond is geschikt voor akkerbouw. Dat betekent een grote afhankelijkheid van veeteelt en visserij. Niger heeft 20 miljoen stuks vee: kamelen, zeboes, geiten, ezels. Niger gaat gebukt onder schulden en gaat gebukt onder de ijzeren wet van het IMF.

Om geld van het IMF te kunnen lenen moest Niger zijn nationale veterinaire dienst afschaffen, wat voor multinationale ondernemingen die zich toeleggen om veterinaire producten betekende dat de boeren  volledig van hen afhankelijk werden, dat zij konden rekenen wat ze wilden en dat er geen enkel toezicht is van de staat op de kwaliteit van vaccins, medicamenten en middelen om parasie­ten te bestrijden. Het klimaat is hard en de kosten om het vee gezond te houden zijn dankzij het IMF dus niet meer op te brengen. Boeren wachten niet tot het vee sterft, maar proberen er voor die tijd nog wat voor te vangen. Met hun families trekken ze vervolgens naar sloppenwijken rond de steden in de hoop daar wel in hun onderhoud te kunnen voorzien.

Honger is in Niger een regelmatig terugkerend probleem, namelijk elke keer als het land door extreme droogte of sprinkhanenplagen geteisterd wordt. Miljarden sprinkhanen vreten in korte tijd alles kaal: bomen, struiken, akkers. De boeren met hun familie kunnen niets anders doen dan schuilen in hun hutten en wachten tot het voorbij is. Hetzelfde gebeurt overigens in het Midden-Oosten, de Magreb, Pakistan en India. Er valt weinig tegen te doen want bestrijding met giftige pesticiden maakt ook de akkers voor jaren onbruikbaar.

Niger stelde zich op de onvermijdelijke sprinkhanenplagen in door grote voorraden gerst, gierst en tarwe aan te leggen. Het IMF heeft het land echter gedwongen die voorraden af te stoten die de regering dus achter de hand hield voor rampen. Volgens het IMF leverden die grote voorraden een beperking op voor de vrije markt. Dankzij het IMF wordt Niger nu gemiddeld om het jaar door ernstige hongersnood getroffen.

Niger is een neokolonie van Frankrijk. Het land is rijk aan uranium. Dat uranium wordt gewonnen door Areva, een Franse staatsonderneming. Daar profiteert Niger nauwelijks van, want vrijwel de hele opbrengst is winst voor Areva. In 2007 besloot president Mamadou Tanja in te gaan op een voorstel van China om samen het bedrijf Somina op te zetten. Niger zou daardoor ook wat aan de eigen uraniumvoorraad kunnen verdienen. Prompt volgde een legercoup onder leiding van Salou Djibo, die meteen een streep haalde door het plan en ervoor zorgde dat het Franse Areva het monopolie be­hield van de uraniumwinning in Niger.

Al jaren is sprake van een enorm irrigatieproject, waardoor 440.000 hectare grond agrarisch zou kunnen worden gebruikt en een einde zou kunnen worden gemaakt aan de honger van 10 miljoen inwoners. Daar heeft Niger dus geen geld voor doordat de winst op de winning van uranium in de zak van de Franse staatsonderneming  Avera verdwijnt.

De ellende waarin de bevolking leeft heeft in het noorden van Niger geleid tot het ontstaan van groepen terroristen behorend tot het netwerk van Al Qaeda del Magreb Islámico, die het met name op Europeanen hebben voorzien. Het kost Al Qaeda niet de minste moeite soldaten te werven onder de talloze jongeren die dankzij het IMF en het Franse neokolonialisme een permanent miserabel leven leiden.

* Jean Ziegler was 8 jaar speciale rapporteur van de VN over honger in de wereld. Van het boek, oor­spronkelijk in het Frans geschreven, bestaat geen Engelse vertaling.

Het morele gelijk van Jesse Klaver

In een NRC-column van 16 juni 2017 beklaagt politiek filosoof en hoogleraar Europees recht Luuk van Middelaar zich over het ‘makkelijke morele gelijk van Jesse Klaver’. Eigenlijk ben je een grote slapjanus als je vasthoudt aan morele waarden, internationale vluchtelingenverdragen en aan mensenrechten, is de strekking het betoog van Van Middelaar.

Je moest eens weten hoe ontzettend moeilijk politici als Samsom, Rutte, Asscher en Timmermans het er mee hadden (Turkije-deal) en hebben vluchtelingenverdragen te ontduiken en vluchtelingen te laten verhongeren, te laten verdrinken en in handen te laten vallen van wrede mensenhandelaren om rechtse populisten te verhinderen hetzelfde te doen en om Europa van de ondergang te redden. Aldus in het kort het misnoegen van Van Middelaar over de rechte rug van Klaver.

Maar zijn morele gelijk zal Klaver spoedig opbreken want straks moet Rutte de PvdA binnen halen om aan een meerderheid te komen en dan gaat minister Samsom  goeie sier maken met het klimaat. Aldus Luuk van Middelaar.

Om met het laatste te beginnen. Samsom liet de tegenstanders van de verbreding van de A27 bij Utrecht weten dat hij vierkant achter die verbreding stond en onder de regering Rutte-Samsom werd groen licht gegeven voor nieuwe kolencentrales, beroep ingesteld tegen de Urgenda uitspraak en werden alle zeilen bijgezet om de Europese regelgeving voor schone lucht te ontduiken. Klaver hoeft zich dus niet echt zorgen te maken over een goeie klimaatsier van Samson en de PvdA.

Wat de Turkije-deal betreft die volgens Van Middelaar, de VVD, de CU, het CDA, D66 en de PvdA een goed voorbeeld is voor afspraken die ook met regeringen en dictaturen gemaakt zouden moeten worden ten noorden en ten zuiden van de Sahara, die heeft bepaald geen einde gemaakt (zoals Van Middelaar beweert) aan het aantal verdrinkingsdoden in de Middellandse Zee. Het feit dat de korte route tussen Turkije en Griekenland hermetisch afgesloten werd heeft tot gevolg dat er meer gebruikt wordt gemaakt van de langere en dus gevaarlijker route in het midden van de Middellandse Zee. Maar het massale aantal vluchtelingen dat in de Middellandse Zee nog steeds verdrinkt is duidelijk niet waar Van Middelaar het meest over in zit.

Waar Van Middelaar ook niet over in zit is het feit dat de Turkije-deal door te bedenker daarvan, Klaus, inmiddels beschouwd wordt als totaal mislukt. In de eerste plaats omdat Turkije helemaal geen veilig land is. In de tweede plaats omdat ook landen als Nederland Griekenland voor de opvang van vluchtelingen laat opdraaien en dus vluchtelingen in Griekenland in de steek laat. Van de bescheiden opvang van 10.000 vluchtelingen door Nederland, toegezegd in het kader van de Turkije-deal komt niets terecht.

Soms zijn “hogere waarden” in het geding, aldus Van Middelaar, en moeten de rechten van vluchtelingen dus maar wijken. Kennelijk moet ook de waarheid over het ‘succes’ van de Turkije-deal dan maar wijken. Die hogere waarheid zou dan volgens Van Middelaar zijn dat Europa een eiland blijft van vrijheid, een heuse rechtstaat. Maar wel alleen voor ons soort wel doorvoede mensen en niet voor uitgemergelde mensen en mensen die voor oorlogen op de vlucht slaan.

Willen wij met oorlogen en armoede “om ons heen” onze vrijheid, rechtsstaat en waarden bewaren, dan moeten wij een grens trekken. Aldus Van Middelaar, die daarmee impliciet beweert dat wij part noch deel hebben aan al die oorlogen en armoede “om ons heen”. Die oorlogen zijn er echter om het Westen van goedkope olie (klimaat!) en grondstoffen te blijven voorzien en de machtige wapenindustrie te gerieven. En die uitgemergelde mensen zijn er omdat arme landen een regime van vrijhandel en corruptie wordt opgedrongen waar zij steeds armer van worden en wij steeds rijker.

Kortom, de woede die Jesse Klaver over zich heeft afgeroepen door aan zijn morele gelijk vast te houden is volstrekt begrijpelijk: zijn opstelling maakt pijnlijk duidelijk hoezeer politici, kranten en commentatoren in Nederland zelf opgeschoven zijn naar extreem-rechts en in feite niet meer van Trump en Wilders te onderscheiden zijn. En dat moet met veel heilige verontwaardiging over Jesse Klaver aan het publieke oog onttrokken worden.

Niet religie maar discriminatie maakt terroristen

Wie zich een beetje in de theorie van Kruglanski * verdiept zal al snel begrijpen dat er geen betere manier is om extremisme en terrorisme aan te wakkeren dan het voortdurend beschimpen van de religie van een gediscrimineerde bevolkingsgroep. Dat ligt ook eigenlijk zo erg voor de hand, dat je je moet afvragen of het beschimpen van de Islam en het aanwakkeren van afkeer tegen moslims niet eigenlijk de bedoeling heeft extremisme en terrorisme uit te lokken om daardoor het volk bang te maken, wat bepaalde politieke partijen in de kaart speelt en de overheid de mogelijkheid biedt de schuld voor armoede, woningnood, criminaliteit en werkloosheid af te schuiven op de islamitische gemeenschap.

Inleiding
Dat het geloof mensen ertoe brengt terroristische acties te bedenken en uit te voeren is grote onzin. Dat het islamitisch geloof gelovigen tot terroristen maakt is net zo min het geval als dat het christelijk geloof of het joodse geloof dat gedaan zou hebben of nog zou doen.

Wie denkt dat het een bepaald orthodox of fundamentalistisch geloof is dat mensen ertoe brengt terrorist te worden zou er goed aan doen zich meer in de psychologie van het extremisme te verdiepen in plaats van in de teksten en preken van religieuze leiders.

Een expert op het gebied van de psychologie van het extremisme is sinds jaar en dag de Amerikaanse hoogleraar Arie Kruglanski. Volgens hem spelen drie factoren een belangrijke rol:

1. “need for personal significance, the desire to matter in one’s own eyes and those of significant others“.

2. “ideological narrative that justifies violence

3. “social network that validates the ideology and rewards is adherents“.

1. Need for personal significance
In veel gevallen blijken het losers te zijn die zich ontwikkelen tot terrorist. Verwarde geesten, sociale isolatie, geen maatschappelijk perspectief, behorend tot een verachtte bevolkingsgroep / religieuze gemeenschap.

Om twee redenen kunnen deze losers zich ontpoppen als gewelddadig extremist. De eerste is dat zij niets te verliezen hebben. Ze raken hun baan niet kwijt want die hebben en krijgen ze toch niet. Dat pers en publieke opinie negatief en vijandig op hun extremisme reageert doet ze niets, want dat deden ze ook toen zij alleen nog maar losers waren. De tweede is dat zij door iets verschrikkelijks te doen een daad kunnen stellen waarmee zij het gevoel hebben aan zichzelf en aan anderen te laten zien er wel degelijk toe te doen. Een motief waarbij ook een gevoel van wraak meespeelt: ik zal jullie wel eens leren om mij en mijn geloof te beschimpen en mij als oud vuil te behandelen. Nogmaals: belangrijk is de combinatie met het gevoel toch niets te verliezen te hebben.

2. Ideological narrative
Zoals Marx al leerde behoren opvattingen en religies tot de ‘bovenbouw’. Mensen passen hun opvattingen aan aan wat hen in bepaalde omstandigheden het beste uitkomt en aan wat zij denken dat hun sociale omgeving van hen verwacht, Een belangrijke functie van opvattingen en religies is dat zij het gedrag van mensen rechtvaardigen. Dat is waarom Marx van ideologieën spreekt.

Dat opvattingen en religies een belangrijke functie hebben als rechtvaardiging en makkelijk worden aangepast aan wat mensen het beste uitkomt is ook wat sociaal-psychologen als Philip Zimbardo (Stanford Prisoners Effect, het “Lucifereffect”) en Harald Welzers (“Daders”) betogen. Het ligt ook besloten in de theorie van de cognitieve dissonantie.

Volgens Kruglanski zijn het niet religies die mensen tot extremisme aanzetten, maar is het omgekeerde het geval: het hebben van extremistische aanvechtingen maakt dat mensen zich een religie eigen maken die dat rechtvaardigt, wat meestal betekent dat zij een religie voor zichzelf zo uitleggen dat die hun gedrag rechtvaardigt.

Elke religie valt door extremisten uit te leggen als een rechtvaardiging voor geweld. Volgens Jan Jaap de Ruiter (“Statistiek der religies”) leent ook het Oude Testament zich daarvoor, zelfs veel meer dan de Koran.

3. Social network
De functie van het sociale network voor extremisten is volgens Kruglanski tweeërlei. De eerste is dat de informatie op basis waarvan extremisten hun wereldbeeld vormen sterk bepaald wordt door het social network waartoe zij (willen) behoren. Hetzelfde zie je bij mensen die hun afkeer van de Islam en van vreemdelingen koesteren: die worden op facebook vrienden en lezen alleen nog maar wat andere islamofoben en vreemdelingenhaters posten.

De tweede functie van het social network is dat zij de extremist, in het bijzonder de “lone-actor” geven wat de maatschappij hen onthoudt: het gevoel erbij te horen en gerespecteerd te worden. En daar hebben mensen veel voor.

Het social network waar iemand met “extreme” ideeën en plannen zich toe voelt aangetrokken kan natuurlijk ook omvatten bevolkingsgroepen en zelfs volken waarmee hij lotsverbondenheid ervaart, die voor zijn gevoel in hetzelfde verdomhoekje zitten.

Conclusie
Wie zich een beetje in de theorie van Kruglanski verdiept zal al snel begrijpen dat er geen betere manier is om extremisme en terrorisme aan te wakkeren dan het voortdurend beschimpen van de religie van een gediscrimineerde bevolkingsgroep. Dat ligt ook eigenlijk zo erg voor de hand, dat je je moet afvragen of het beschimpen van de Islam en het aanwakkeren van afkeer tegen moslims niet eigenlijk de bedoeling heeft extremisme en terrorisme uit te lokken om daardoor het volk bang te maken,  wat bepaalde politieke partijen in de kaart speelt en de overheid de mogelijkheid biedt de schuld voor armoede, woningnood, criminaliteit en werkloosheid af te schuiven op de islamitische gemeenschap.

* http://www.radicalisationresearch.org/debate/kruglanski-2016-psychology/