Een beter milieu: dialoog of actie?
De beslissing van de SSLU om een punt te zetten achter het overleg met Lintmeijer en actie te gaan voeren, maakt hopelijk een discussie los over de vraag: moeten we voor ons leefmilieu en onze gezondheid opkomen door de dialoog aan te gaan met wethouders, raadsleden en ambtenaren of door actie te voeren, zoals we dat vroeger deden?
Actie voeren om beslissingen van de gemeente tegen te houden of te beïnvloeden is een beetje uit de tijd. In de loop van de tachtiger jaren ontdekten bestuurders dat ze weerstanden bij de bevolking beter konden overwinnen door middel van intensieve voorlichting en georganiseerde inspraak. Ook werden de mogelijkheden uitgebreid om bezwaar te maken en beroep in te stellen tegen beslissingen van de overheid. Sindsdien denken veel mensen dat ze meer kunnen bereiken door aan de overlegtafel met en in klankbordgroepen van de gemeente te gaan zitten dan door protestbijeenkomsten te houden en publieke verontwaardiging op te roepen.
Mijn ervaring en die van veel andere burgers is dat inspraak de burger veel tijd kost en dat het bar weinig uithaalt. De bedoeling van inspraak en overleg met bewoners is zelden om echt rekening te houden met de wensen en inzichten van die bewoners. De bedoeling is veeleer om een plan of beleid dat al vaststaat door bewoners geaccepteerd te krijgen. En dat doet de gemeente (en corporaties) door de suggestie te wekken dat bewoners er invloed op hebben gehad. Overigens zijn inspraakprocedures, net als bezwaarprocedures, een bron van ambtelijke werkgelegenheid.
De discussie 'dialoog of actie' kun je op twee manieren voeren. Je kunt de vraag stellen: wat hebben we eigenlijk bereikt door aan inspraak en overleg mee te doen en wat met actie voeren? Die discussie heeft weinig zin, want naast veel voorbeelden van mislukte inspraak zijn er veel voorbeelden te vinden van mislukte acties.
De discussie zou je fundamenteler kunnen voeren door de vraag te stellen of het mens- en maatschappijbeeld dat achter de voorkeur voor dialoog steekt wel zo realistisch is. Dialoog veronderstelt dat mensen zich laten leiden door redelijke argumenten, ook als die redelijke argumenten botsen met hun belangen en met opvattingen die in hun kring gangbaar zijn. Het is vaak en uitvoerig onderzocht: daar is geen sprake van. De angst om een ander standpunt in te nemen dan dat van collega's, meerderen, ambtelijke medewerkers, partijgenoten en de media is zo sterk dat mensen zich maar al te vaak afsluiten voor feiten en inzichten die hen aan het twijfelen kunnen brengen.
meer