400 Doden per jaar door luchtverontreiniging in Utrecht
Van bevriende zijde werd ik attent gemaakt op een belangrijk RIVM-rapport uit 2005. Het betreft een rapport over milieugerelateerde sterfte en ziektelast 1980-2020: Trends in the environmental burden of disease in the Netherlands 1980-2020. In het trendrapport worden behalve de aantallen sterftegevallen ook beschreven de omvang van verloren gezonde levensjaren.
Berekeningen over het jaar 2000 wezen uit dat ca. 5000 mensen in Nederland overleden als gevolg van luchtverontreiniging (blz. 59). Dan kom je voor de stad Utrecht uit op 87,5 per jaar, aangenomen dat Utrecht 280.000 inwoners heeft en Nederland 16 miljoen. Dit aantal betreft echter 'short-term-exposure'. Wat daaronder verstaan wordt, blijkt uit de tekst op blz. 39. Het gaat om relatief zwakke mensen (meestal ouderen en jongeren) voor wie een kortstondige blootstelling aan verontreinigde lucht fataal is. Kortstondige blootstelling varieert in de berekening tussen de 1 en 5 maanden.
Wat in dit sterftecijfer (87,5 doden per jaar Utrecht) niet is meegenomen zijn de gevallen van langdurige blootstelling. Mensen die bijvoorbeeld langs de Graadt van Roggenweg wonen, de Weg der VN, de M.L. Kinglaan of de Weerdsingel of onze vuilnisophalers die achter vuilniswagens lopen waar godbetert nog steeds geen fijnstoffilter op zit, staan jaar in jaar uit bloot aan verhoogde concentraties fijnstof. Daar gaan ze niet meteen aan dood, maar hun leven wordt wel met enige jaren bekort. "For long-term exposure the mortality number is many times higher (around 12.000 to 24.000)" per miljoen, maar deze sterftegevallen moet je dus uitsmeren over toekomstige jaren.
Wat het aantal sterftegevallen is door langdurige blootstelling aan fijnstof valt af te leiden uit de omvang van het verlies van gezonde levensjaren ("Disability Adjusted Life Years"), namelijk 10%. (According to some studies and impact assessments, long-term exposure to particulate matter is associated with a reduction in life expectancy per victim in the order of about 10 years" blz. 16). Mensen die jaar in jaar uit worden blootgesteld aan fijnstof hebben een relatief grote kans op verlies van gezondheid (astma, hart- en vaatziekten). Het aantal jaren dat die mensen aan astma, hart- en vaatziekten lijden moet je vermenigvuldigen met hun aantal. Dat levert het totale verlies van gezonde levensjaren op als gevolg van langdurige blootstelling aan fijnstof. Voor het jaar 2000 komt het RIVM-rapport uit op 11163 verloren gezonde levensjaren per miljoen. Dat zijn dus 1.116 sterftegevallen per miljoen en 17.856 voor de hele Nederlandse bevolking. De bevolking van Utrecht is 1,75% van de hele Nederlandse bevolking. Het aantal sterftegevallen door langdurige blootstelling aan fijnstof komt voor het jaar 2000 dus uit op 312. En die moet je dus optellen bij de 87,5 sterftegevallen per jaar als gevolg van kortstondige blootstelling. Het totaal is 400 doden per jaar. Het aantal verkeersdoden in 2000 komt uit op 73 per miljoen (1168 voor Nederland) en 20,5 voor Utrecht.
De gemeentelijke afdeling Milieu en Duurzaamheid pleegt zich bezig te houden met de "onderbouwing" van door het college gewenste bouwplannen, vergunning, vrijstellingen, verkeersplannen. Haar primaire taak zou echter behoren te zijn onderzoek naar en eerlijke voorlichting over gezondheidsrisico's in relatie tot luchtverontreiniging, geluidsoverlast en milieu.