De weerstaanbare opkomst van Aleid Wolfsen
Wolfsen censureert de pers en heeft maling aan grondrechten. Op de SP, Leefbaar Utrecht en de Groep Mossel na spreekt de hele gemeenteraad niettemin het vertrouwen in hem uit. Als de volksvertegenwoordiging haar werk niet doet, gaat het van kwaad tot erger. En dus worden kritische burgers en journalisten in Utrecht vandaag of morgen van hun bed gelicht.
Pensionvergoeding
Waarom heeft Wolfsen eigenlijk hemel en aarde bewogen om publicatie van het artikel over zijn pensionvergoeding te verhinderen? Als hij overtuigd was van zijn onschuld, had hij de suggestie van misbruik eenvoudig kunnen weerleggen. Kennelijk was Wolfsen er dus niet van overtuigd dat hem die pensionvergoeding toekwam.
In de toelichting op het Rechtspositiebesluit burgemeesters staat voor wat betreft de aanspraak op de pensionvergoeding: "indien deze na benoeming nog niet over - al dan niet tijdelijke - woonruimte in de gemeente beschikt...". Deze toelichting wordt geciteerd in de brief die Wolfsen van het college ontving. Er kon bij Wolfsen dus geen misverstand over bestaan dat de vergoeding niet bedoeld is voor tijdelijke woonruimte en dat die hem dus niet toekwam. En dat verklaart waarom hij de publicatie van het verhaal in zowel het AD als Ons Utrecht met alle geweld wilde voorkomen.
De gemeenteraad heeft de kwestie van de pensionvergoeding laten rusten omdat minister Ter Horst, partijgenoot van de burgemeester, in strijd met de toelichting op het rechtspositiebesluit, schreef dat een tijdelijke woning ook een pension is. Zoals raadsleden en journalisten echter behoren te weten, is het de rechter die beslist hoe de regelgeving moet worden uitgelegd en niet de minister.
Persvrijheid
De kwestie van de pensionvergoeding is inmiddels uitgegroeid tot een kwestie over de persvrijheid. Eerst oefende Wolfsen zware druk uit op regionaal hoofdredacteur Kalmann van het AD/UN om publicatie over de pensionvergoeding te voorkomen. Vervolgens bewoog hij de uitgever van Ons Utrecht de oplage van 120.000 exemplaren te vernietigen.
De journalist die de euvele moed had te onderzoeken of Wolfsen wel recht had op de pensionvergoeding is op het stadhuis in ongenade gevallen en door het AD/UN overgeplaatst. Wolfsen nam vervolgens de portefeuille communicatie (met de pers) op zich en op 28 mei sprak een meerderheid van de gemeenteraad, na de mailwisseling tussen Wolfsen en het AD/UN besproken te hebben, andermaal haar vertrouwen in Wolfsen uit. Een aansporing dus voor Wolfsen om zo door te gaan.
Grondrechten
Ons staatsrecht gaat ervan uit dat wij niet door heiligen worden bestuurd en dat machthebbers dus goed gecontroleerd moeten worden. Als die controle ontbreekt, gaat het fout. In de korte tijd dat hij burgemeester is, blijkt Wolfsen zich te hebben ontwikkeld tot een heuse despoot, die handelt naar het hem goeddunkt, beschikt over gemeenschapsgeld alsof het van hem is (wie betaalt de herdruk van Ons Utrecht?) en maling heeft aan grondrechten. Zijn ingrijpen bij Ons Utrecht en het AD/UN staat niet op zichzelf.
Het samenscholingsverbod voor een grote groep jongeren in Kanaleneiland, daar heeft Wolfsen helemaal geen moeite mee. Ouderen onder ons associëren het samenscholingsverbod met de Duitse bezetting. En terecht. Het komt er immers op neer dat er een collectieve en preventieve sanctie wordt opgelegd. Een sanctie, in dit geval een verbod om bij elkaar te staan, mag volgens het strafrecht alleen door de rechter (en dus niet door de burgemeester) worden opgelegd op grond van een daarmee gerelateerd strafbaar feit. Waar eindigt het als de burgemeester mensen zomaar de vrijheid ontneemt om zich vrijelijk op straat te bewegen en bij elkaar te staan?
Ook mosquito's, die met hun hoge gepiep een akoestische straf zijn voor mensen die zich niet aan een strafbaar feit hebben schuldig gemaakt, zijn voor Wolfsen geen probleem. Door de hoogte van het geluid veroorzaken de mosquito's alleen hinder voor jonge oren (dus ook voor baby's die er in een kinderwagen langskomen). Het feit dat je behoort tot een bepaalde categorie, in dit geval jongeren en kinderen in Kanaleneiland, is volgens Wolfsen voldoende om je de vrijheid te ontnemen je in de openbare ruimte op te houden waar je wilt.
Wijken waar allochtonen wonen, worden volgehangen met bewakingscamera's. Ze hangen niet op de Nachtegaalstraat, maar wel op de Marschalllaan en de Bernadottelaan in Kanaleneiland en op de Kanaalstraat en het Wolff en Dekenplein in Lombok. De camera's zijn zo opgehangen dat ze bewoners de deur van hun woning in en uit zien gaan, registreren wie er op bezoek komt en of en hoe laat men naar het werk gaat. Big Brother Wolfsen is watching you. Omdat de camera's voornamelijk in allochtone wijken worden opgehangen, zijn het vooral allochtonen die in de gaten worden gehouden.
Aan kritiek dat samenscholingsverboden, mosquito's en camera's, met name als die alleen worden toegepast in allochtone wijken, een schending van grondrechten zijn, gaat Wolfsen schouderophalend voorbij. "Het werkt" en dus mag het. Het doel heiligt de middelen. Dat het doel de middelen heiligt, is een opvatting die haaks staat op het idee van de rechtsstaat. En als het ene middel het doel heiligt, is dat al snel met alle middelen het geval en is het eind zoek.
Beroepsverbod
Mijn eerste kennismaking met Wolfsen was toen hij als kersverse burgemeester dreigde mij te zullen weigeren als rechtsbeschermer omdat ik kritiek had op Utrechtse onderzoeksmedewerkers die met luchtkwaliteitscijfers sjoemelen. Omdat ex-rechter Wolfsen weet dat een aangifte van de overheid tegen een kritische burger kansloos is (het EVRM beschermt immers het recht van kritiek van de burger op de overheid), besloot Wolfsen dat de medewerkers als 'private individuals', op kosten van de gemeente, een procedure tegen mij moesten aanspannen wegens belediging. Dat hij een half jaar later Ons Utrecht en het AD/UN aan censuur zou onderwerpen, kon dus eigenlijk voor niemand een verrassing zijn.
Van kwaad tot erger
Veel mensen hebben zich verbijsterd afgevraagd hoe het mogelijk is dat een burgemeester een hele oplage van Ons Utrecht laat vernietigen en er bij het AD/UN op aandringt een kritische journalist te corrigeren. Het antwoord is: macht wordt zelden gezocht om goed te doen en de verleidingen van de macht zijn groot. Daarom wemelt het in de politiek van op macht beluste baantjesjagers die maling hebben aan grondrechten. Dat bestuurders dus goed gecontroleerd moeten worden, ligt voor de hand. Daar is de volksvertegenwoordiging voor. Maar als een meerderheid van volksvertegenwoordigers te beroerd is om te controleren, omdat het zelf baantjesjagers zijn die bij de macht in het gevlei proberen te komen, en helemaal geen raadsonderzoek nodig vinden als de burgemeester ontspoort, dan gaat het van kwaad tot erger. Vandaag raak je als journalist alleen nog maar je baan kwijt als je iets schrijft wat de burgemeester niet aanstaat, of de deurwaarder komt langs om je huis leeg te halen. Morgen worden kritische burgers en journalisten van hun bed gelicht.